على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1027

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

علف خوران گيرد . ثامر ( s mer ) ا . ع . درخت ميوه رسيده و درخت ميوه‌ناك . و لوبيا . و شكوفهء حماض . و ا خ . نام مردى . ثامل ( s mel ) ا و ص . ع . شمشيرى كه از دير صيقل نشده . و بلد ثامل : شهرى كه مقام در آن خوش‌آيند باشد . ثامن ( s men ) ا . ع . هشتم . ثامنا ( s menan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - مرتبهء هشتم و در مرتبهء هشتم . ثانوى ( s navi ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب به ثانى بمعنى دويم يعنى دويمى . ثانى ( s ni ) ا . ع . دويم . و ثانى اثنين اى احد الاثنين يعنى يكى از دو . و كذلك ثالث ثلاثة مضاف الى العشرة و لا ينون و ان اختلفا فانت بالخيار فان شئت اصفت و ان شئت نونت و قلت هذا ثانى واحد و هذا ثان واحدا و المعنى هذا ثنى واحدا و كذلك ثالث اثنين و اذا اتفقا فالاضافة لا غير . ثانيا ( s nian ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - در مرتبهء دويم و دويمين . ثانى اثنين ( s ni - esnayn ) م ف . پ . مأخوذ از تازى - مثل و مانند و نظير . ثانية ( s neyat ) ص . ع . شاة ثانية : گوسپندى كه بدون علت گردن را كج كند . ثانيه ( s neyat ) ا . ع . مؤنث ثانى و شصتم جزء از دقيقه . ج : ثوانى . ثانيه ( s nie ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - يك جزء از شصت جزء يك دقيقه . ثأو ( s 'v ) ا . ع مستى و نرمى و فروهشتگى . ثأوة ( sa'vat ) ا . ع . ميش كلان سال و گوسپند لاغر . و اندك باقيماندهء از بسيار . ثاوة ( s vat ) ا . ع . ثاية . مر . ثاية . ثاوى ( s vi ) ص . ع . فرو آينده در مكانى . و اقامت‌كنندهء در آن مكان مدت درازى . ثاوى ( s viy ) و ثاوية ( s veyyat ) ص . ع . منسوب به حرف ثاء يق قافية ثاوية ثاهة ( s hat ) ا . ع . لهات و لثه . ثاهت ( s hat ) ا . ع حلقوم . و آنچه جنبان باشد از حلقوم . و غلاف دل . ثاى ( s y ) ا . ع . نشان زخم . ثأى ( sa'y ) و ( s y ) م . ع . ثاى الخرز ثأيا و ثاى ( از باب فتح و سمع ) : باز شد در زمشك . و نيز ثأى : مجروح گرديدن و كشته شدن و مانند آن ثاى مثله . ثائب ( s eb ) ا . ع . باد تند كه پيش از باران وزد . و آب‌خيز دريا بعد از فرو خوردن آب . ثائب ( s eb ) ص . ع . آب گرد آمدهء پس از فرو رفتن . ثاية ( s yat ) ا . ع . سنگ تودهء پست به قدر مرد نشسته كه در صحرا براى نشان سازند و آغل شتران و گوسپندان در صحرا باشد و يا نزديك خانه . ثائجات ( s ej t ) ع . ج . ثائجة . ثائجة ( s ejat ) ص . ع . بانگ‌كننده از گوسپند . ج : ثوائج و ثائجات . ثائر ( s er ) ا و ص . ع . كينه‌خواه كه آرام نگيرد تا قصاص نيابد . و خشم و غضب يق ثار فلان ثائره يعنى بهيجان آمد غضب فلان و يق كيف الدبى فيقال ثائر و نافر ثائر هنگام خروج ملخ را گويند و نافر هنگامى كه بر مىجهد . و رايته ثائر الراس : ديدم او را ژوليده و گردآلود موى . ثب ( seb ) ع . كلمهء امر در لغت حميرى يعنى بنشين . ثب ( sabb ) م . ع . نشستن با تمكين و وقار . و ثب الامر : راست و تمام گرديد كار ( و الفعل من ضرب ) . ثبات ( sab t ) م . ع . ثبت ثباتا و ثبوتا ( از باب نصر ) : ايستاد و بر جاى ماند و قرار گرفت . ثبات ( sab t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بر جاى و برقرار و استوارى و برقرارى . و ثبات داشتن : برقرار بودن و استوارى داشتن . و ثابت قدم بودن و يا ثبات ورزيدن : برجاى و برقرار بودن و استوار بودن . و باثبات : استوار و محكم . و بىثبات : نااستوار و ناپايدار . ثبات ( seb t ) م . ع . ثابت مثابتة و ثباتا . مر . مثابتة . ثبات ( seb t ) ا . ع . بند برقع و تسمه و مانند آن كه بدان پالان را بندند . ثيات ( sob t ) ص . ع . داء ثبات : درد عاجز گردانندهء از حركت . ثبات ( sob t ) ا . ع . ج . ثبة . ثباتة ( sab tat ) م . ع . ثبت ثباتة و ثبوتة ( از باب كرم ) : شجاع و دلاور گرديد . و ثابت‌راى شد . ثباج ( seb j ) ا خ . ع . نام كوهى در يمن . ثباج ( sabb j ) ا خ . ع . نام موضعى . ثبار ( seb r ) ا خ . ع . موضعى بر شش ميل از خيبر . و هو على ثبار امر يعنى نزديك است كه كارش برآيد . ثبار ( seb r ) م . ع . ثابر مثابرة و ثبارا . مر . مثابرة . ثباط ( seb t ) ع . ج . ثبط . ثبان ( seb n ) ا . ع . دامن جامه و مانند آن كه در آن خرما و جز آن كرده در بر گيرند . قول عمر رضى اللّه عنه اذا مر احدكم بحائط فلياكل منه و لا يتخذ ثبانا . ثبان ( seb n ) م . ع . ثبن الثوب ثبنا و ثبانا ( از باب ضرب ) : در نوشت